SDG 12 als sleutel tot alle andere Duurzame Ontwikkelingsdoelen

SDG 12 — De sleutel tot alle andere Duurzame Ontwikkelingsdoelen

De afgelopen weken heb ik allerlei evenementen en netwerkbijeenkomsten bezocht. Overal ging het – hoe kan het ook anders – over voedsel en het tegengaan van voedselverspilling. Leuke gesprekken, inspirerende mensen, maar één vraag bleef hangen:

Waarom is juist SDG 12.3 – het tegengaan van voedselverspilling – zó belangrijk?

Wat maakt dit doel, eerlijk is eerlijk, belangrijker dan al die andere zestien?

In dit stuk leg ik in mijn eigen woorden (en ja, met een beetje Junion-humor) uit waarom SDG 12 volgens mij de aller-aller-allerbelangrijkste van allemaal is.

De basis van alles: eten

De Verenigde Naties hebben 17 Duurzame Ontwikkelingsdoelen opgesteld om de wereld in 2030 eerlijker, groener en leefbaarder te maken. Allemaal belangrijk, maar één doel is het fundament waarop de rest rust:  SDG 12 – Verantwoorde consumptie en productie.

Waarom? Omdat voedsel direct onder dit doel valt.

Eten is letterlijk de basis van ons bestaan: zonder zuurstof, water en voedsel houdt ons feestje op aarde snel op. En toch gooien we wereldwijd een vijfde van al het geproduceerde voedsel weg, terwijl honderden miljoenen mensen honger lijden. Hoe willen we armoede, honger, klimaatproblemen en ongelijkheid oplossen als we niet eens verantwoord met ons eten omgaan?

Kort gezegd: zonder SDG 12 geen duurzame toekomst.

De koppeling met andere SDG’s

Hieronder laat ik zien hoe SDG 12 (en vooral 12.3) verweven is met veel andere doelen.

En nee, ik ga niet elk SDG koppelen – ik heb ook een leven – maar ik neem je wel mee in de logische verbanden.

De Food and Agriculture Organization (FAO) van de VN heeft het mooi samengevat in onderstaande figuur.

SDG 1 – Geen armoede

Volgens de VN leven er in 2025 ongeveer 808 miljoen mensen in extreme armoede. Ze hebben minder dan € 2 per dag om van te leven.

Stel je eens voor dat we een deel van ons weggegooide eten herverdelen in plaats van vernietigen. Dan zou een groot deel van die armoede (lees: honger) verdwijnen. En nee, dat lost niet alles op, maar het zou een vliegende start zijn.

SDG 2 – Geen honger

Volgens een VN-rapport uit 2022 wordt jaarlijks zo’n 1,05 miljard ton voedsel verspild – bijna één vijfde van al het eten dat voor consumenten beschikbaar is.

Dat is genoeg om 2 miljard mensen te voeden!

Vertaal je dat naar Nederland, dan zouden onze eigen voedselverspilling en reststromen theoretisch genoeg zijn om 2 tot 4 miljoen mensen jaarlijks van een volwaardig dieet te voorzien.

Met andere woorden: in Nederland zou niemand honger hoeven te hebben.

SDG 3 – Goede gezondheid en welzijn

Deze komt gek genoeg niet in het VN-figuur voor, maar geloof me: gezonde voeding = gezondheid.

Tijdens de Week van ons Eten in het Provinciehuis Zuid-Holland werd duidelijk dat voeding inmiddels een serieus onderdeel is van het genezingsproces in steeds meer ziekenhuizen. Ziekenhuizen beseffen dat gezond eten een belangrijke schakel is in het beter worden. Of nog beter, niet ziek worden.

Want tja… wie niets te eten heeft, heeft ook weinig energie om beter te worden.

Door onze reststromen in te zetten voor de allerarmsten, dragen we bij aan gezondheid én welzijn.

SDG 4 – Kwaliteitsonderwijs

Kinderen leren beter op een volle maag – daar is geen onderzoek voor nodig, alleen gezond verstand.

Tijdens de Week van ons Eten kreeg Deniz Ozer (van Voedseleducatie010) een WaardeerRing omdat hij in Rotterdamse wijken zorgt dat kinderen niet met een lege maag naar school gaan.

Gezonde voeding op school = beter onderwijs. Punt. 

SDG 5 – Gendergelijkheid

Wist je dat vrouwen wereldwijd oververtegenwoordigd zijn in slechtbetaalde productiewerkzaamheden? Een mooi voorbeeld komt uit Ivoorkust: de Women’s School of Leadership van Fairtrade en Cargill.

Daar leren vrouwen ondernemerschap, duurzame landbouw en leiderschap.

Resultaat? Nieuwe coöperaties, microkrediet, eigen bedrijven, meer inkomen én meer zeggenschap. Dat is pas echte empowerment – en het begint bij eerlijke, verantwoorde productie.

(Bron: GIZ – Empowering Women in Côte d’Ivoire’s Cocoa Sector)

SDG 6 – Schoon water en sanitair

Voedselproductie slurpt water. En als we eten weggooien, gooien we dus óók water, energie en arbeid weg.

Voor een biefstuk van 100 gram is maar liefst 1500 liter water nodig.

Bedrijven als bierbrouwers en frisdrankproducenten proberen hun watergebruik nu al veilig te stellen voor de komende 30 jaar.

Als water écht schaars wordt en deze bedrijven met veel geld winnen, krijgen we misschien een keuze: “Wil ik een biefstuk of een biertje?”

En hoe bizar zou het zijn als we straks geen drinkwater meer hebben, maar wél een koel pilsje omdat de bierproducent alle rechten heeft gekocht op schoon water?

SDG 7 – Betaalbare en duurzame energie

• Volgens de FAO en IEA gaat ongeveer 30 % van alle energie wereldwijd naar de voedselketen – van landbouw tot koken.

Hiervan gaat grofweg:

o   20% naar landbouwproductie en primaire verwerking (tractoren, irrigatie, kunstmestproductie, etc.)

o   40% naar industriële verwerking, verpakking en distributie

o   40% naar consumptiefase (koken, koelen, voedselverspilling).

(Bron: FAO, Energy-Smart Food for People and Climate, 2011 en IEA-FAO studies)  

Van alle energie in de voedselketen verspillen we dus ook 20 % als we eten weggooien.

Dus ja, minder voedselverspilling betekent automatisch minder energieverspilling. Zo simpel kan duurzaamheid soms zijn.

SDG 8 – Waardig werk en economische groei

Iedereen wil waardig werk doen. Misschien wel het gevoel willen hebben dat je positief bijdraagt aan een groter geheel.

Ook wil dat.

Als simpele ondernemer en docent begrijp ik dat wanneer er meer mensen zijn, we meer nodig hebben. Meer eten, drinken, energie, bloesjes en patta’s. Maar groei om de groei heeft grenzen: het leidt tot uitputting, verspilling en soms pure onzin.

Mijn persoonlijke favoriet: mannen die hun aftershave layeren omdat één fles van € 150 “net niet bijzonder genoeg” ruikt. Voor de kenners: ik gebruik gewoon Lucht van de Zeeman. Werkt prima, en ze hebben een super marketing.

 SDG 13 – Klimaatactie

Volgens onderzoek uit 2021 zijn de drie belangrijkste manieren om de opwarming van de aarde te stoppen:

1. Minder voedsel verspillen
2. Meer educatie en welzijn
3. Meer plantaardig eten

Minder verspilling = minder productie = minder uitstoot. Zo eenvoudig is het.

SDG 14 & 15 – Leven in het water & op het land

Overbevissing, ontbossing voor soja, palmolie of cacao – allemaal gelinkt aan onze voedselproductie.

En we eten 20 % van dat voedsel niet eens op!

Zouden we die verspilling halveren, dan verminderen we ook ontbossing, waterverbruik, energiegebruik en verpakkingsafval.

Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar soms is het goed doen verrassend eenvoudig.

Conclusie

SDG 12 is niet zomaar één van de 17 doelen – het is de hoofdknop waarmee je bijna alle andere kunt bedienen.

Draai aan SDG 12, en de rest beweegt mee: minder armoede, minder honger, minder CO₂, meer gezondheid en meer gelijkheid.

Ik ben benieuwd: welke SDG vind jij het belangrijkst?

Laat het weten in de comments – en wie weet inspireer jij de volgende lezer om aan zijn eigen “SDG-knop” te draaien.